تبلیغات
وبلاگicon
ازدواج موقت - صحابه ای متعه کرده و یا آن را جایز می دانسته اند
تاریخ : پنجشنبه 22 تیر 1391 | 05:45 ق.ظ | نویسنده : صادق

صحابه ای متعه کرده و یا آن را جایز می دانسته اند : 


ما اکنون فهرستی از اسامی بعضی از کسانی را که در کتب اهل سنت ، قول به حلیت متعه از ایشان نقل شده است ذکر می کنیم: 


 جابر بن عبداللَّه انصاری :


 صحیح مسلم ج2 ص1022 باب نكاح المتعه چاپ دار إحیاء التراث العربی بیروت


مصنف عبد الرزاق ج7 ص499 باب المتعة چاپ المکتب الإسلامی بیروت


 عمدة القاری ج17 ص 246 باب غزوة خیبر چاپ دار إحیاء التراث  العربی بیروت


 شرح الزرقانی ج3 ص 199 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت كتاب النكاح باب نكاح المتعة


 و...


 

عمران بن حصین خزاعی :

صحیح بخاری ج 4 ص 1642 چاپ دار ابن کثیر بیروت 1407 كتاب التفسیر باب "فمن تمتع بالعمرة إلی الحج" (بقره أیه 196)


 مسند أحمد بن حنبل ج4 ص 436 چاپ موسسه قرطبه مصر


 المحبر ص 289 باب من کان یری المتعة من أصحاب النبی


التفسیر الكبیر ج10 ص41 چاپ دار الکتب العلمیه بیروت سوره نساء ذیل آیه "فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَئَاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً"


 تفسیر قرطبی ج5 ص 133چاپ دار الشعب قاهره


ابو سعید خدری :


 المحلى ج9 ص 519چاپ دار الآفاق بیروت


شرح الزرقانی ج3 ص 199 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت كتاب النكاح باب نكاح المتعة


 عمدة القاری ج17 ص 246 باب غزوة خیبر چاپ دار إحیاء التراث  العربی بیروت


 عبداللَّه بن مسعود :


 المحلى ج9 ص 519چاپ دار الآفاق بیروت


شرح الزرقانی ج3 ص 199 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت كتاب النكاح باب نكاح المتعة


 سلمة بن اكوع :


 المحبر ص 289 باب من کان یری المتعة من أصحاب النبی


 شرح الزرقانی ج3 ص 199 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت كتاب النكاح باب نكاح المتعة


 مصنف عبد الرزاق ج7  ص 498 ش 14023 باب المتعة چاپ المکتب الإسلامی بیروت


 کنز العمال ج 16 ص 219 ح 45731 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 امیر المومنین علی بن ابی طالب علیه السلام :


 التفسیر الكبیر ج10 ص43چاپ دار الکتب العلمیة بیروت ذیل آیه متعه سوره نساء    


 (روایت نهی عمر از متعه به نقل ازامیر مومنان):


 الدر المنثور ج2 ص486 دار الفکر بیروت - تفسیر الطبری ج 5 ص13 چاپ دار الفکر بیروت -  المصنف ج7 ص500 شماره  14029 - كنز العمال ج16 ص219ح &rlm 45728 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 ابن حزم نیز می گوید در مورد متعه از امیر مومنان روایات مختلفی نقل شده است (بعضی جواز و بعضی حرمت):


 المحلى ج9 ص 520 چاپ دار الآفاق بیروت


 سعد بن أبی وقاص:


 صحیح مسلم ج2 ص 898  کتاب الحج باب جواز التمتع چاپ دار احیاء التراث العربی بیروت


 مسند أحمد بن حنبل ج1 ص181 چاپ موسسة قرطبه مصر و...


اشکال : این روایت و باقی روایات نقل شده از سعد مربوط به متعه حج است .


 پاسخ : در روایت وی لفظ متعه آمده است ؛ علمای اهل سنت این روایت را مربوط به متعه حج( حج تمتع) می دانند ولی خود سعد در این روایت گفته است: زمانی متعه کردیم که معاویه کافر بود و همگان می دانند که حج تمتع رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله وسلم در سال حجة الوداع بوده است و معاویه در آن سال اسلام آورده بود .


پس این روایت مربوط به قبل از آن زمان می گردد و مقصود از آن متعه نساء است نه حج .


عمرو بن حریث (حویرث) :


 المحلى ج9 ص 519چاپ دار الآفاق بیروت


 شرح الزرقانی ج3 ص 199 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت كتاب النكاح باب نكاح المتعة


مصنف عبد الرزاق ج7  ص 497 ش 14021 و ص 499 ش 14025 و ص500  ش 14028 و 14029 باب المتعة چاپ المکتب الإسلامی بیروت


 کنز العمال ج 16 ص 217 ح 45712 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 فتح الباری ج9 ص172چاپ دار المعرفة بیروت


سنن كبری بیهقی ج&rlm7  ص&rlm237 چاپ مکتبة دار الباز مکة المکرمة


 أخبار المدینة ابن شبه ج1ص 381 ش 1194چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 معاویة بن ابی سفیان:


 معاویه در ماجرای فتح مکه اسلام آورد . وی در زمان فتح طائف ، زنی به نام معانه را  متعه نمود . این زن ، تا زمان خلافت معاویه زنده ماند و معاویه همه ساله هدایایی برای وی می فرستاد . پس ادعای حرمت متعه در فتح خیبر یا بعد از آن و حتی در ماجرای فتح مکه نمی تواند صحیح باشد .


المحلى ج9 ص 519چاپ دار الآفاق بیروت


شرح الزرقانی ج3 ص 199 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت كتاب النكاح باب نكاح المتعة


 مصنف عبد الرزاق ج7  ص 497 ش 14021 و ص 499 ش 14026 باب المتعة چاپ المکتب الإسلامی بیروت


 سلمة بن أمیّة:


مصنف عبد الرزاق ج7  ص 498 ش 14024 باب المتعة چاپ المکتب الإسلامی بیروت


 جمهرة انساب العرب ابن حزم  ص&rlm 159 ذیل بحث بنو جمح


الإصابة حرف السین المهملة القسم الأول


المحلى ج9 ص 519چاپ دار الآفاق بیروت


فضالة بن جعفر بن أمیة:


أخبار المدینة ابن شبه ج1ص 381 ش 1194چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


ربیعة بن أمیة:

  موطأ مالك ج2 ص542، ح&rlm1130 باب نكاح المتعة چاپ دار احیاء التراث العربی مصر



 الدر المنثور ج2 ص486 چاپ دار الفکر بیروت


 سنن البیهقی الكبرى ج7 ص206 ش 13950 باب نکاح المتعه چاپ مکتبة دار الباز مکه


 الإصابة فی تمییز الصحابة ج2 ص521 چاپ دار الجیل بیروت


 الأم ، ج &rlm7  ص &rlm235 چاپ دار المعرفة بیروت


کنز العمال ج 16 ص 217 ح 45717 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 أخبار المدینة ابن شبه ج1ص 382 ش 1197چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 معبد بن أمیة:


 المحلى ج9 ص 519چاپ دار الآفاق بیروت


مصنف عبد الرزاق ج7  ص 499 ش 14027 باب المتعة چاپ المکتب الإسلامی بیروت


عبد الله بن أبی عوف بن جبیرة:


أخبار المدینة ابن شبه ج1ص 381 ش 1194چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


عمرو بن حوشب:


 مصنف عبد الرزاق ج7  ص 500 ش 14031 باب المتعة چاپ المکتب الإسلامی بیروت


أبی بن کعب:


 وی از کسانی بود که آیه متعه را به صورت إلی أجل مسمی (یعنی صریح در حلیت متعه) قرائت می کرد:


 التفسیر الكبیر ج10 ص43 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 الدر المنثور ج2 ص484 چاپ دار الفکر بیروت


 تفسیر الطبری ج5 ص13 چاپ دار الفکر بیروت


 فتح القدیر ج1 ص449 چاپ دار الفکر بیروت


 نیل الأوطار ج6 ص270 چاپ دار الجیل بیروت


 و...


زید بن ثابت :

  المحبر ص 289 باب من کان یری المتعة من أصحاب النبی



اسماء دختر ابوبكر:


المحلى ج9 ص 519چاپ دار الآفاق بیروت


  شرح الزرقانی ج3 ص 199 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت كتاب النكاح باب نكاح المتعة


 مسند طیالسی ص&rlm227 ح&rlm1637 چاپ دار المعرفة بیروت


در محاضرات الأدباء راغب ج2 ص234 - باب جواز المتعة چاپ دار القلم بیروت-  آمده است :


 ابن زبیر به ابن عباس گفت : چرا فتوای به حلیت متعه می دهی ؟ پاسخ داد از مادرت (أسماء) بپرس که چگونه تو را حامله شد . پس سوال کرد ؛ وی پاسخ داد تو را به دنیا نیاوردم مگر از متعه.


 همین مطلب به صورت خلاصه در کتب ذیل آمده است :


 زاد المعاد ج2 ص206 چاپ موسسة الرسالة بیروت و  التمهید لابن عبد البر ج8 ص 208 و الاستذكار ابن عبد البر ج4 ص61 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت و..


البته متن كامل گفتگو در بعضی از منابع شیعه چنین آمده است:


    ابوالقاسم كوفی می&rlmگوید: بعضی از علمای شیعه نقل كرده&rlmاند كه وقتی ابن عباس وارد مكه شد و عبداللَّه بن زبیر نیز بر فراز منبر خطبه می&rlmخواند ، چون نظرش به ابن عباس افتاد ( در آن روزها نابینا بود ) گفت: ای مردم ، كوری نزد شما آمده كه خدا دل او را نیز كور كند ، او عایشه امّ المؤمنین را دشنام می&rlmدهد و نزدیكان و اصحاب پیامبرصلی الله علیه وآله را لعن می&rlmكند و متعه را حلال می&rlmشمارد ، در حالی كه زنای محض است .


    این گفتار بر ابن عباس سنگین آمد ، در آن حال غلامش - عكرمه كه دست او را گرفته بود - را صدا زد و گفت: مرا نزدیك او ببر ، پس او را نزدیك برد ، تا اینكه مقابل او ایستاد و شعری به این مضمون خواند:


    زمانی&rlmكه با گروهی رو برو می&rlmشویم ،  آن گروه را متلاشی می&rlmكنیم&rlm


    ... تا اینكه گفت: و اما اینكه می&rlmگویی: متعه را در حالی كه زنای محض است ، حلال می&rlmدانم ؛ به خدا قسم! در زمان رسول خداصلی الله علیه وآله به آن عمل می&rlmشد و پس از ایشان نیز پیامبری بر انگیخته نشد ؛ دلیل جواز آن نیز گفته ابن صهاك است ، كه می&rlmگفت: دو متعه در زمان رسول&rlmخداصلی الله علیه وآله وجود داشت و من آن دو را منع می&rlmكنم و ( مرتكبین را مجازات می&rlmكنم ) و ما گواهی او ( جواز متعه در زمان پیامبرصلی الله علیه وآله ) را می&rlmپذیریم و تحریم او را قبول نمی&rlmكنیم . تو نیز از متعه متولد شده&rlmای ، پس وقتی از این چوب ( منبر ) پایین آمدی از مادرت در مورد بُردهای ( پیراهن ) عوسجه بپرس! عبداللَّه بن عباس رفت و عبداللَّه بن زبیر نیز پایین آمد و با سرعت به سوی مادرش رفت و گفت: درباره بردهای عوسجه برایم بگو! و با عصبانیت اصرار كرد ، مادرش گفت: پدرت با رسول خداصلی الله علیه وآله بود و مردی به نام عوسجه دو برد ( پیراهن ) را به او هدیه كرد و پدرت از بی&rlmهمسری به پیامبرصلی الله علیه وآله گلایه و شكایت كرد ، آنگاه آن حضرت یكی از دو پیراهن را به او داد و او نیز نزد من آمد و با آن پیراهن مرا متعه كرد و مدتی گذشت و پیراهن دیگر آورد و به وسیله آنها مرا متعه كرد و من به تو حامله شدم ، پس تو فرزند متعه هستی! حالا بگو از كجا این خبر به گوش تو رسید ؟ گفت: از ابن عباس شنیدم . مادرش گفت: آیا من تو را از تماس با بنی هاشم منع نكردم ، و نگفتم - مواظب باش - آنها زبان&rlmهای غیر قابل تحمل و پیروزی دارند.


كتاب الاستغاثه ، ص&rlm145 ، مستدرك الوسائل ، ج&rlm14 ، ص&rlm450


قسمتی از سخنرانی ابن زبیر و بر خورد شخصی باوی (بدون ذکر نام ابن عباس) در صحیح مسلم باب المتعة  ذکر شده است .


 در کتب ذیل روایت را با متنی شفاف تر آورده و آن شخص را ابن عباس معرفی می کند :


 سنن البیهقی الكبرى ج7 ص205 ش 13943 باب نکاح المتعه چاپ مکتبة دار الباز مکه


 جمهرة خطب العرب ج2 ص 125 چاپ المکتبة العلمیة بیروت


 سمط النجوم العوالی ج3 ص237 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


امّ عبداللَّه بنت ابی خیثمه:


 کنز العمال ج 16 ص 218 ح 45726 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 سعد بن أبی سعد بن أبی طلحة:


 أخبار المدینة ابن شبه ج1ص 381 ش 1194چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 عبداللَّه بن عباس بن عبد المطّلب :


 صحیح مسلم ج2 ص 1028 ش 1407 باب نکاح المتعة چاپ دار احیاء التراث العربی بیروت


 مصنف عبد الرزاق ج7  ص 497 ش 14021 و ص499 ش 14027 و ص 501 ش 14032 و ص 502 ش 14033 و 14035 باب المتعة چاپ المکتب الإسلامی بیروت


 المحلى ج9 ص 519چاپ دار الآفاق بیروت


المحبر ص 289 باب من کان یری المتعة من أصحاب النبی


 التفسیر الكبیر ج10 ص43 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت


 الدر المنثور ج2 ص484 چاپ دار الفکر بیروت


 تفسیر الطبری ج5 ص13 چاپ دار الفکر بیروت


 فتح القدیر ج1 ص449 چاپ دار الفکر بیروت


 سیر أعلام النبلاء ج15 ص243 چاپ موسسة الرسالة بیروت


 سنن البیهقی الكبرى ج7 ص205 ش 13943 باب نکاح المتعه چاپ مکتبة دار الباز مکه


آیا ابن عباس از قول خود با ز گشت؟


 سوال : عده ای ادعا می کنند که ابن عباس به سبب بر خورد شدید امیر مومنان با وی ، از این نظر برگشته و فتوا به حرمت متعه داد . آیا این نظر صحیح است؟


 پاسخ : در بحث اسماء دختر ابو بکر روایتی ذکر شد که در آن به تواتر در مورد بحث ابن زبیر با ابن عباس در مورد فتوا به حلیت متعه سخن گفته شده است .


 این روایت مربوط به زمان حکومت ابن زبیر بود و حکومت وی سالها بعد از زمان شهادت امیر مومنان علی علیه السلام بوده است .


 این قرینه به ما نشان می دهد که روایت مربوط به نهی امیر مومنان ابن عباس را از فتوای به متعه جعلی بوده و برای نسبت دادن حرمت متعه به امیر مومنان و ابن عباس صورت گرفته است . و گرنه معنی ندارد که امیر مومنان به ابن عباس بگویند رسول خدا از متعه نهی کرده اند ولی وی تا آخر عمر ، بر همان نظر سابقش باقی بماند . البته باید گفت که این روایت جعلی اهل سنت ، احتمال عالم نبودن ابن عباس را به نسخ متعه نیز باطل می کند .


سمیر (احتمالا همان سمرة بن جندب است):

  الاصابه ذیل عنوان سمیر والد سلیمان


ابن عمر :


 از وی در مورد متعه سوال شد : گفت ما در زمان رسول خدا زنا نمی کردیم ( متعه زنا نیست ؛ زیرا اگر زنا باشد یعنی ما در زمان رسول خدا زنا می کردیم البته لازم به ذکر است که از وی روایات مخالف نیز نقل شده است )


 مسند أحمد بن حنبل ج2/ص95، ح&rlm5694 چاپ موسسة قرطبه


تابعین و یا علمای اهل سنت که متعه کرده و یا آن را جایز دانسته اند: 


اما در مورد تابعین و علمای اهل سنت :


 مالك بن انس:


كلام در مورد وی مفصلا گذشت .


 احمد بن حنبل :


 كلام در مورد وی مفصلا گذشت .


سعید بن جبیر :


 المحلى ج9 ص 520 چاپ دار الآفاق بیروت


مصنف عبد الرزاق ج7  ص 496 ش 14020 باب المتعة چاپ المکتب الإسلامی بیروت


 الدر المنثور ج2 ص484 چاپ دار الفکر بیروت


 عبدالملك بن عبدالعزیز بن جریج :


كلام در مورد وی مفصلا گذشت .


 عطاء بن ابی رباح:


 المحلى ج9 ص 520 چاپ دار الآفاق بیروت


 المغنی ج7 ص136 چاپ دار الفکر بیروت باب "ولا یجوز نکاح المتعة"


طاووس یمانی:


 المحلى ج9 ص 520 چاپ دار الآفاق بیروت


 المغنی ج7 ص136 چاپ دار الفکر بیروت باب "ولا یجوز نکاح المتعة"


مجاهد بن جبر :


 تفسیر الطبری ج5 ص12 چاپ دار الفکر بیروت


تفسیر ابن كثیر ج1 ص475 چاپ دار الفکر بیروت


سدّی:


 تفسیر الطبری ج5 ص12 چاپ دار الفکر بیروت


تفسیر ابن كثیر ج1 ص475 چاپ دار الفکر بیروت


حَكَم بن عتیبه :


 تفسیر الطبری ج5 ص13 چاپ دار الفکر بیروت


ابن ابی ملیكه :


 الحاوی الكبیر  ج&rlm11  ص&rlm449


زفر بن اوس بن حدثان مدنی :


 البحر الرائق  ابن نجیم  ج&rlm3  ص&rlm115 چاپ دار المعرفة بیروت


طلحة بن مصرّف الیامی :


 الكشف و البیان ، ج&rlm3   ص&rlm286


فقهای اهل مكه :


المحلى ج9 ص 520 چاپ دار الآفاق بیروت


 سیر أعلام النبلاء ج7 ص131


 تفسیر قرطبی  ج&rlm5  ص&rlm133چاپ دار الشعب قاهره


فتح الباری ، ج&rlm9 ، ص&rlm173 چاپ دار المعرفة بیروت


فقهای اهل یمن:


 تفسیر قرطبی  ج&rlm5  ص&rlm133چاپ دار الشعب قاهره


فتح الباری ، ج&rlm9 ، ص&rlm173 چاپ دار المعرفة بیروت


گروهی از اهل بیت و تابعین :


تفسیر البحر المحیط ج3 ص226 چاپ دار الکتب العلمیة بیروت